Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta đã kết thúc cách đây gần 50 năm. Biết bao nỗi vui buồn, trăn trở của những người trong cuộc đã lui vào dĩ vãng, nhường chỗ cho cuộc sống hiện thực. Những người tham gia chinh chiến ngày ấy, cả về hai phía, trong cuộc đời của mình đã tiến gần đến vạch đích nơi chốn bồng lai tiên cảnh. Do đó ghi chép của những người trong cuộc về ký ức xưa cũ để lớp hậu thế ngày nay và mai sau hiểu về một thế hệ đã sống, làm việc và chinh chiến trong giai đoạn ấy là một việc làm tuy khó khăn nhưng rất cần thiết bởi một lẽ hiển nhiên sau bao nhiêu thời gian, mọi tình cảm, lối sống, kinh tế, chính trị, văn hóa, ứng xử hiện tại đã khác xa so với quá khứ và nếu không có những trang viết cẩn trọng nghiêm túc của những người trong cuộc thì lớp bụi thời gian sẽ phủ lên dĩ vãng xóa nhòa đi tất cả. Và lớp người của hậu thế mai sau dù có yêu mến tiền nhân đến bao nhiêu cũng không thể nhận thức được quá khứ theo đúng thực tế khách quan, có khi còn bị sương khói của thời gian làm cho nhận thức trở nên méo mó.
Tác giả Đặng Văn Hương là lớp người sinh ra và lớn lên trong giai đoạn đất nước Việt Nam bị đế quốc Mỹ xâm chiếm. Nhân dân ta dù chịu muôn vàn khó khăn nhưng vẫn một lòng tin theo Đảng, quyết tâm “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, “Thắt lưng buộc bụng”, “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người” để đánh giặc. Anh là người trong cuộc, đã sống, chứng kiến những năm tháng máy bay Mỹ trút bom phá hoại miền Bắc. Anh cùng những đoàn viên thanh niên sẵn sàng nhập ngũ gánh vác trách nhiệm mà Tổ quốc giao cho để chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Anh có những năm tháng quân ngũ sống trong lửa đạn chiến trường biên giới phía Bắc, giáp mặt với mọi hiểm nguy, với các đối tượng trong cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Đặc biệt anh đã tiếp thu kiến thức lịch sử, văn học, những câu chuyện chiến đấu ác liệt tại chiến trường miền Nam qua các trang sách và từ những người đã tham gia chiến trận. Bây giờ khi tóc đã ngả mầu sương đã có đủ thời gian chiêm nghiệm để đặt bút viết lại những câu chuyện của quá khứ với tất cả hỷ, nộ, ái, ố dành cho bạn đọc hôm nay và mai sau.
Với nhan đề “Hoa trong mắt bão” tiểu thuyết của anh được mở đầu bằng câu chuyện của gia đình ông Ngọ và bà Anh sống giữa thành phố Sài Gòn hoa lệ “Hòn ngọc Viễn Đông”. Ông bà có bốn người con, hai trai, hai gái. Con trai trưởng là Dần, hai con gái tiếp theo là Thìn và Ngọc, còn trai út là Thân. Với tình cảm giành cho cách mạng ông Ngọ và bà Anh đã vượt qua mọi gian khổ, hiểm nguy để cưu mang Hồng, một anh bộ đội miền Bắc bị thương trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968 của Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam vào sào huyệt của Mỹ ngụy tại Sài Gòn. Từ đây Hồng đã trở thành một thành viên trong gia đình ông bà, can dự vào những biến cố thời cuộc xã hội Mỹ hóa qua những trang viết trong tiểu thuyết.
Trong tiểu thuyết của mình tác giả Đặng Văn Hương đã khắc họa sinh động những thủ đoạn cạnh tranh trong thương trường theo kiểu “cá lớn nuốt cá bé” cũng như thói ăn chơi trụy lạc, bất chấp đạo lý mà xã hội miền Nam ngày ấy dung túng, qua hình ảnh và tính cách các nhân vật như ông Đồi, Giám đốc Công ty Cá Sấu, cùng với vợ con gái ông là bà Lài và cô Ngân. Hậu quả của lối sống ấy tạo dựng cho những kẻ như Mùi lợi dụng “đào mỏ” cả tiền lẫn tình của vợ và con ông, để rồi cuối cùng tất cả lại bị tên Mão đầu trâu mặt ngựa cướp bóc, trấn lột hết tài sản, tiền bạc. Không những thế y còn thủ tiêu cả gia đình ông Đồi để phi tang chứng cứ. Bên cạnh những nhân vật đó tác giả Đặng Văn Hương còn khắc họa tính cách ăn chơi hám gái, lừa tình các cô gái trẻ qua hình ảnh ông Chương, chủ tờ báo hay sếp của ông ta là Hách. Những tính cách và mưu kế lợi dụng, chống đối cách mạng của các sỹ quan tâm lý chiến được đào tạo trong các khóa học của CIA như gã Chiến, ả Oanh cũng được tiểu thuyết đề cập đến một cách cụ thể khiến độc giả hình dung ra tính đa dạng, nhiều chiều của cuộc chiến mà dân tộc ta đã phải trải qua để chiến thắng.
Bên cạnh những nhân vật trong mảng tối đó là những nhân vật thể hiện con người Việt Nam đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Đó là bà Anh, bà Lợi không những giỏi giang trong việc nội trợ gia đình mà còn bươn trải bao khó khăn, vất vả để làm tròn bổn phận người vợ, người mẹ nuôi dưỡng, dạy bảo con cái về đạo lý làm người, luôn thương người, cưu mang những ai không may gặp hoạn nạn, rủi ro. Đó là Dần, người con trai cả của ông Ngọ, bà Anh dẫu bị chế độ ngụy quyền Sài Gòn bắt đi lính quân dịch cho chúng nhưng đã một lòng, một dạ đi theo quân giải phóng, chiến đấu vì độc lập, tự do cho dân tộc. Đó là Nghĩa, con trai của nhà doanh nghiệp Thành Lợi khi Tổ quốc cần đã hết lòng phục vụ cách mạng. Đó là hai cô giáo Ngọc, Hiền khi miền Nam được giải phóng đã vượt qua mọi gian khổ để làm tốt công tác dạy học, đem kiến thức văn hóa truyền thụ cho con em nhân dân lao động.
Thông qua những câu chuyện, mối quan hệ chằng chéo phức tạp giữa các nhân vật trong tiểu thuyết, tác giả đã xây dựng hình tượng hai anh em Hồng – Tình, là các chiến sĩ Giải phóng quân từ quê hương Trung du Bắc Bộ với sắn, tre, chè, cọ, vượt Trường Sơn vào Nam đánh Mỹ. Họ mang tinh thần cách mạng và kháng chiến, đấu tranh vì sự nghiệp giải phóng đất nước khỏi sự nô dịch của chủ nghĩa đế quốc. Hai anh em Hồng, Tình đại diện cho một thế hệ thanh niên miền Bắc được sinh ra, lớn lên, học tập và trưởng thành trong nền giáo dục cách mạng dưới chế độ xã hội chủ nghĩa tốt đẹp. Mặc dù với kiến thức văn hóa phổ thông nhưng họ đã tự tu dưỡng, tự học trong thực tiễn cuộc sống, chiến đấu và được quân đội ta rèn luyện mà từng bước trưởng thành, đã giải quyết thỏa đáng những vấn đề phức tạp trong cuộc chiến đấu, trong ứng xử hằng ngày và tình yêu đôi lứa.
Trong tiểu thuyết “Hoa trong mắt bão” tác giả cũng đã dành những trang viết về phong cảnh quê hương, văn hóa ẩm thực, văn hóa gia đình, quan điểm về lối sống, về tình yêu. Đặc biệt, trong tiểu thuyết này ở cả hai mặt trận đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước sau chiến tranh, tác giả Đặng Văn Hương với vốn sống của mình đã đề cập đến quan niệm về tình yêu qua những trang viết mô tả tình yêu của Nghĩa và Thìn, của Hồng và Ngọc, của Dần và Tình với nhiều tình cảm và hình tượng, làm xúc động con tim của độc giả, khiến nó rung lên những sợi tơ đàn bởi sự truyền cảm chân thành và ấm cúng.
Đấy là những nội dung chính mà tiểu thuyết đã thể hiện thành công giành được sự thiện cảm của độc giả.
Khép lại cuốn tiểu thuyết “Hoa trong mắt bão” chúng ta trân trọng sức lao động của tác giả Đặng Văn Hương. Tuy một vài chi tiết trong tiểu thuyết còn chưa thỏa đáng nhưng âu cũng là lẽ thường tình của những người cầm bút trên con đường tự hoàn thiện mình với công việc “cày trên đồng chữ”. Hy vọng độc giả sẽ tiếp tục được thưởng thức những tác phẩm đầy sức chiêm nghiệm của tác giả với các mảng đề tài phức tạp thể hiện các tuyến nhân vật đầy ắp số phận và thế sự nhiều hơn thế nữa.
Vũ Quốc Khánh
